ONTWERPWEDSTRIJDEN en PERSOONLIJKHEIDSRECHTEN

HET VAK GRAFISCH ONTWERP

Grafisch vormgeven en logo design is een vak waarvoor je enkele jaren een opleiding volgt, maar is tegenwoordig voor velen ook een leuke hobby die iedereen met een beetje kennis van de juiste programma’s denkt te kunnen uitvoeren. Door de komst ontwerpwebsites zoals 99Designs en Ontwerpen voor geld kan deze hobby voor velen ook nog eens een leuke bijverdienste opleveren. Dat wil niet zeggen dat vanwege deze ontwikkeling de kwaliteit minder is geworden, integendeel: Ook een hobbyist kan prachtig werk leveren. En voor opdrachtgevers geldt dan vaak: waarom zou je dan meer betalen voor een professional.

ONTWERPWEDSTRIJDEN en AUTEURSRECHTEN

Tijdens een korte periode dat ik als Janssen Vormgeving Ootmarsum (JVO) heb deelgenomen aan dit soort wedstrijden, bleek er toch wel het een en ander aan de regels te mankeren; Je kunt je aanmelden als ontwerper maar er zijn verder geen eisen waaraan je moet voldoen, zoals een opleiding, ervaring in de branche, of even belangrijk: enige kennis van auteursrechten waar de beheerders van dit soort sites vaak totaal geen kaas van hebben gegeten (en de hobbyisten ook niet). In de voorwaarden wordt vaak vermeldt dat na het winnen een wedstrijd de ontwerper deze rechten zou moeten overdragen – gratis. (?) Maar vervolgens wordt er door zowel de opdrachtgever als de beheerder van een ontwerp-website geen actie op ondernomen. Een overdracht kan namelijk alleen maar per akte gebeuren die door zowel ontwerper als opdrachtgever getekend moet worden. Deze akte wordt normaliter door een jurist opgesteld en uiteraard nooit gratis verstrekt.

De praktijk wijst uit dat overdracht van auteursrechten via wedstrijden zelden overeengekomen wordt (in mijn geval nooit), en een volledig automatische overdracht bestaat nu eenmaal niet. Nu heeft een opdrachtgever ook erg weinig aan auteursrechten, maar dit even terzijde. De enige rechten die een opdrachtgever krijgt zijn de gebruiksrechten van het geleverde werk, een licentie dus. Vanaf 2015 moet deze voor o.a. logo’s en huisstijlen ook schriftelijk overeengekomen worden en ik betwijfel of dat bij dit soort sites gebeurt.

embedded picture website

PERSOONLIJKHEIDSRECHTEN en AANPASSINGEN LOGO ONTWERP

Een ander nadeel dat kleeft aan dergelijke wedstrijden is dat er 0% informatie gegeven wordt over persoonlijkheidsrechten. (het recht om een ontwerp te wijzigen) Dit houdt kort gezegd in dat, of je nu auteursrechten bezit of niet, persoonlijkheidsrechten van de maker niet automatisch worden meegeleverd. De overdracht hiervan kan tevens nooit worden afgedwongen, daar beslist alleen de ontwerper over. Men denkt vaak onterecht: Ik heb voor het ontwerp betaald en mag dus ook enkele details laten aanpassen door iemand uit mijn kennissenkring.

In de afgelopen jaren heb ik tot mijn spijt moeten constateren dat mijn werk dat via wedstrijden is geleverd vaak door derden, geheel buiten mijn medeweten is aangepast. Dit is uiteraard nooit de bedoeling. Ik heb hier helaas al enkele opdrachtgevers op aan moeten spreken en uiteraard wordt dit zelden gewaardeerd of begrepen. Dat snap ik: Er bestaat geen leuke manier om op een auteursrechtenschending aangesproken te worden. Andersom is ongevraagd wijzigen van een ontwerp voor een ontwerper ook niet leuk.

VOORKOM EEN RECHTENCLAIM

Ga voor gewenste wijzigingen aan bestaande, geleverde ontwerpen dus ALTIJD naar de maker.

Na het ontdekken van een rechtenschending zal er in de eerste plaats netjes verzocht worden (omdat het vaak onwetendheid is) het originele geleverde logo te gebruiken. Meestal gaat het dan om wijzigingen aan een door mij ontworpen logo die niet door mij zijn uitgevoerd. Wordt er geen gehoor gegeven aan dit verzoek, dan zal er nogmaals een verzoek volgen plus een tijdslimiet waarin het gewijzigde werk moet zijn verwijderd. Mocht daar weer geen reactie op komen dan zal de gebruikslicentie worden ingetrokken en mogelijk een rekening schending persoonlijkheidsrecht volgen. Dit zijn gebruikelijke acties en gelden ook voor alle ontwerpen van Janssen Vormgeving/Jansk.

Mocht je in het verleden toch een wijziging hebben laten maken aan mijn werk en niet op de hoogte zijn van deze wet – geen paniek. Neem dan even contact op zodat we naar een oplossing kunnen zoeken. Beter laat, dan het erop aan laten komen.

Zijn er nog vragen, neem dan gerust even contact op of kijk voor meer info op: auteursrecht-ontwerper